à¤à¤®à¥à¤¬à¥‡à¤¡à¥‡à¤¡ हारà¥à¤¡à¤µà¥‡à¤¯à¤° डिज़ाइन और वासà¥à¤¤à¥à¤°à¤šà¤¨à¤¾à¤à¤‚, वासà¥à¤¤à¤µà¤¿à¤• समय ऑपरेटिंग सिसà¥à¤Ÿà¤® और अनà¥à¤¸à¥‚ची à¤à¤²à¥à¤—ोरिदम, à¤à¤®à¥à¤¬à¥‡à¤¡à¥‡à¤¡ फरà¥à¤®à¤µà¥‡à¤¯à¤° विकास और अनà¥à¤•ूलन तकनीकें, सिसà¥à¤Ÿà¤®-ऑन-चिप (SoC) डिज़ाइन और à¤à¤•ीकरण, à¤à¤®à¥à¤¬à¥‡à¤¡à¥‡à¤¡ सॉफ़à¥à¤Ÿà¤µà¥‡à¤¯à¤° विकास तंतà¥à¤°, वायरलेस सेंसर नेटवरà¥à¤• और सेंसर à¤à¤®à¥à¤¬à¥‡à¤¡à¥‡à¤¡ सिसà¥à¤Ÿà¤® में à¤à¤•ीकरण, इंटरनेट ऑफ थिंगà¥à¤¸ (IoT) आरà¥à¤•िटेकà¥à¤šà¤° और पà¥à¤°à¥‹à¤Ÿà¥‹à¤•ॉल, सायबर-à¤à¥Œà¤¤à¤¿à¤• सिसà¥à¤Ÿà¤® और उनके अनà¥à¤ªà¥à¤°à¤¯à¥‹à¤—, à¤à¤®à¥à¤¬à¥‡à¤¡à¥‡à¤¡ आरà¥à¤Ÿà¤¿à¤«à¤¿à¤¶à¤¿à¤¯à¤² इंटेलिजेंस और मशीन लरà¥à¤¨à¤¿à¤‚ग à¤à¤²à¥à¤—ोरिदम, ऊरà¥à¤œà¤¾-कà¥à¤¶à¤² à¤à¤®à¥à¤¬à¥‡à¤¡à¥‡à¤¡ सिसà¥à¤Ÿà¤® डिज़ाइन और अनà¥à¤•ूलन, à¤à¤®à¥à¤¬à¥‡à¤¡à¥‡à¤¡ सà¥à¤°à¤•à¥à¤·à¤¾ और गà¥à¤ªà¥à¤¤à¤•रण, à¤à¤®à¥à¤¬à¥‡à¤¡à¥‡à¤¡ सिसà¥à¤Ÿà¤® मॉडलिंग, सिमà¥à¤²à¥‡à¤¶à¤¨, और सतà¥à¤¯à¤¾à¤ªà¤¨, समाज शासà¥à¤¤à¥à¤°, अरà¥à¤¥à¤¶à¤¾à¤¸à¥à¤¤à¥à¤°, राजनीति विजà¥à¤žà¤¾à¤¨, मनोविजà¥à¤žà¤¾à¤¨ आदि, à¤à¤¾à¤·à¤¾, à¤à¤¾à¤·à¤¾ विजà¥à¤žà¤¾à¤¨, तकनीकि लेखन, à¤à¥‚गोल, à¤à¥‚गरà¥à¤ शासà¥à¤¤à¥à¤°, रिमोट सेंसिंग, परà¥à¤¯à¤¾à¤µà¤°à¤£, परिसà¥à¤¥à¤¿à¤¤à¤¿à¤•ीय, विजà¥à¤žà¤¾à¤¨ à¤à¤µà¤‚ तकनीकि, कमà¥à¤ªà¥à¤¯à¥‚टर विजà¥à¤žà¤¾à¤¨, सूचना पà¥à¤°à¥Œà¤¦à¥à¤¯à¥‹à¤—िकी, इंजीनियरिंग, à¤à¥Œà¤¤à¤¿à¤• विजà¥à¤žà¤¾à¤¨, रसायन, गणित, मानविकीय, वनसà¥à¤ªà¤¤à¤¿ विजà¥à¤žà¤¾à¤¨, पà¥à¤°à¤¾à¤£à¥€ विजà¥à¤žà¤¾à¤¨, इतिहास, धरà¥à¤®, दरà¥à¤¶à¤¨, विधि, मानव अधिकार, अंतरà¥à¤°à¤¾à¤·à¥à¤Ÿà¥à¤°à¥€à¤¯ विधि, शà¥à¤°à¤® विधि, पà¥à¤°à¤¬à¤‚धन, संगठन, चिकितà¥à¤¸à¤¾, आयà¥à¤°à¥à¤µà¥‡à¤¦à¤œà¥à¤žà¤¾à¤¨, मेडीकल, पà¥à¤°à¤¾à¤•ृतिक चिकितà¥à¤¸à¤¾, योग, वैकलà¥à¤ªà¤¿à¤• चिकितà¥à¤¸à¤¾, ऑटोमोटिव, à¤à¤¯à¤°à¥‹à¤¸à¥à¤ªà¥‡à¤¸, सà¥à¤µà¤¾à¤¸à¥à¤¥à¥à¤¯ देखà¤à¤¾à¤², औदà¥à¤¯à¥‹à¤—िक सà¥à¤µà¤šà¤¾à¤²à¤¨, उपà¤à¥‹à¤•à¥à¤¤à¤¾ इलेकà¥à¤Ÿà¥à¤°à¥‰à¤¨à¤¿à¤•à¥à¤¸, उपाधà¥à¤¯à¤¯, वà¥à¤¯à¤¾à¤µà¤¸à¤¾à¤¯à¤¿à¤• कारà¥à¤¯à¤¾à¤¨à¥à¤µà¤¯à¤¨, और à¤à¤®à¥à¤¬à¥‡à¤¡à¥‡à¤¡ सिसà¥à¤Ÿà¤® में पà¥à¤°à¤—तिशीलता का पà¥à¤°à¤¦à¤°à¥à¤¶à¤¨ करने वाले केस सà¥à¤Ÿà¤¡à¥€à¤œà¤¼, वà¥à¤¯à¤¾à¤µà¤¸à¤¾à¤¯à¤¿à¤• कारà¥à¤¯à¤¾à¤¨à¥à¤µà¤¯à¤¨, और पà¥à¤°à¤¯à¥‹à¤—शाला परिणाम।
शिकà¥à¤·à¤• शिकà¥à¤·à¤¾à¤°à¥‚ अवसरठचà¥à¤¨à¥Œà¤¤à¤¿à¤¯à¤¾à¤ और समाधान
Keywords:
शिकà¥à¤·à¤• शिकà¥à¤·à¤¾ पà¥à¤°à¤¶à¤¿à¤•à¥à¤·à¤£ संसà¥à¤¥à¤¾à¤¨ शैकà¥à¤·à¤¿à¤• सà¥à¤§à¤¾à¤° राषà¥à¤Ÿà¥à¤° निरà¥à¤®à¤¾à¤£ शिकà¥à¤·à¤¾ आयोग गà¥à¤£à¤µà¤¤à¥à¤¤à¤¾à¤ªà¥‚रà¥à¤£ शिकà¥à¤·à¤¾
Abstract
à¤à¤¾à¤°à¤¤ में शिकà¥à¤·à¤• शिकà¥à¤·à¤¾ à¤à¤• अतà¥à¤¯à¤‚त महतà¥à¤µà¤ªà¥‚रà¥à¤£ विषय हैठकà¥à¤¯à¥‹à¤‚कि शिकà¥à¤·à¤• ही शिकà¥à¤·à¤¾ पà¥à¤°à¤£à¤¾à¤²à¥€ की नींव हैं। सà¥à¤µà¤¤à¤‚तà¥à¤°à¤¤à¤¾ से पूरà¥à¤µ और पशà¥à¤šà¤¾à¤¤ कई शिकà¥à¤·à¤¾ आयोगों व समितियों ने शिकà¥à¤·à¤• पà¥à¤°à¤¶à¤¿à¤•à¥à¤·à¤£ की गà¥à¤£à¤µà¤¤à¥à¤¤à¤¾ सà¥à¤§à¤¾à¤°à¤¨à¥‡ के लिठमहतà¥à¤µà¤ªà¥‚रà¥à¤£ सà¥à¤à¤¾à¤µ दिà¤à¥¤ हंटर आयोगठराधाकृषà¥à¤£à¤¨ आयोगठकोठारी आयोग आदि ने सà¥à¤ªà¤·à¥à¤Ÿ रूप से बताया कि जब तक शिकà¥à¤·à¤• पà¥à¤°à¤¶à¤¿à¤•à¥à¤·à¤¿à¤¤à¤ योगà¥à¤¯ और नैतिक मूलà¥à¤¯à¥‹à¤‚ से यà¥à¤•à¥à¤¤ नहीं होंगेठतब तक शिकà¥à¤·à¤¾ पà¥à¤°à¤£à¤¾à¤²à¥€ में अपेकà¥à¤·à¤¿à¤¤ सà¥à¤§à¤¾à¤° संà¤à¤µ नहीं है।
आज à¤à¥€ देश में अनेक शिकà¥à¤·à¤• पà¥à¤°à¤¶à¤¿à¤•à¥à¤·à¤£ संसà¥à¤¥à¤¾à¤¨ कारà¥à¤¯à¤°à¤¤ हैंठपरंतॠसंसाधनों की कमीठगà¥à¤£à¤µà¤¤à¥à¤¤à¤¾ का अà¤à¤¾à¤µ और शिकà¥à¤·à¤£ को मातà¥à¤° वà¥à¤¯à¤µà¤¸à¤¾à¤¯ समà¤à¤¨à¥‡ की मानसिकता के कारण शिकà¥à¤·à¤•ों का सà¥à¤¤à¤° गिरता जा रहा है। इसके परिणामसà¥à¤µà¤°à¥‚प शिकà¥à¤·à¤£.अधिगम पà¥à¤°à¤•à¥à¤°à¤¿à¤¯à¤¾ बाधित होती है और विदà¥à¤¯à¤¾à¤°à¥à¤¥à¥€ गà¥à¤£à¤µà¤¤à¥à¤¤à¤¾à¤ªà¥‚रà¥à¤£ शिकà¥à¤·à¤¾ से वंचित रह जाते हैं।
इसलिठआज आवशà¥à¤¯à¤•ता है कि शिकà¥à¤·à¤• शिकà¥à¤·à¤¾ को वà¥à¤¯à¤¾à¤µà¤¹à¤¾à¤°à¤¿à¤•ठमूलà¥à¤¯à¤¨à¤¿à¤·à¥à¤ और समरà¥à¤ªà¤¿à¤¤ रूप में विकसित किया जाà¤à¥¤ केवल पà¥à¤°à¤¶à¤¿à¤•à¥à¤·à¤¿à¤¤ ही नहींठबलà¥à¤•ि पà¥à¤°à¥‡à¤°à¤£à¤¾à¤¦à¤¾à¤¯à¥€ और आदरà¥à¤¶ शिकà¥à¤·à¤• ही राषà¥à¤Ÿà¥à¤° निरà¥à¤®à¤¾à¤£ में पà¥à¤°à¤à¤¾à¤µà¥€ योगदान दे सकते हैं। à¤à¤• मजबूत शिकà¥à¤·à¤• शिकà¥à¤·à¤¾ पà¥à¤°à¤£à¤¾à¤²à¥€ ही à¤à¤• समृदà¥à¤§ और सशकà¥à¤¤ à¤à¤¾à¤°à¤¤ की आधारशिला बन सकती है।